بندهنواز
واژه بندهنواز از ترکیب دو بخش بنده به معنای انسان، آفریده و زیردست، و نواز به معنای نوازشکننده، مهربان و دلجوییکننده تشکیل شده است. این صفت در ادبیات کهن و فرهنگ اخلاقی ما به کسی اطلاق میشود که با وجود داشتن مقام، قدرت یا ثروت، نسبت به افراد فرادستگاه، ضعیف یا زیردستان خود با فروتنی، رأفت و بخشندگی رفتار میکند و همواره حامی آنان است.
در متون کلاسیک فارسی، دیوانهای شعری و نوشتههای اخلاقی، این صفت بیشتر در وصف بزرگان، پادشاهان دادگر و مربیان دلسوز به کار رفته است. مفهوم نهفته در این واژه فراتر از یک کمک ساده است و نوعی نگاه انسانی و کریمانه را تداعی میکند که در آن فرد قدرتمند، کرامت انسانی ضعیفنگهداشتگان را حفظ کرده و به مشکلات آنها با دیده لطف رسیدگی مینماید.
این واژه دلنشین و پرمعنا به دلیل ریشه عمیق در ادبیات کلاسیک، گاهی در معماهای واژهای، جدولهای کلمات متقاطع و بازیهای فکری به عنوان یک پاسخ اصیل و ارزشمند ظاهر میشود. آشنایی با چنین ترکیبات کهنی نه تنها دایره واژگان فارسی را وسعت میبخشد، بلکه ما را با ارزشهای اخلاقی و انسانی نهفته در زبان مادریمان بیشتر آشنا میکند.